Zomeravonden en zangerformanten

Zomeravond in Zuid-Frankrijk, je zit op het terras van je vakantiehuis of op de camping voor je tent met een wijntje te genieten van de rust. De avond valt, het wordt schemerig en je voelt je happy. Een heerlijke vakantiedag ligt achter je.

zomeravond

Nu geniet je van dit moment waarop je even helemaal niets hoeft. Je gemijmer wordt begeleid door een koor van krekels, cicades, een onophoudelijk gezang wat soms helemaal naar de achtergrond lijkt te verdwijnen en tóch zo onlosmakelijk verbonden is met dit gevoel, deze rust, het genieten van je vakantie.

Dejà-vu

Als je thuis bent en krekels hoort, waan je je zo weer even daar, op dat terras of op de camping in Zuid-Frankrijk, inclusief datzelfde gevoel van rust. Het is niet alleen het wijntje en de vakantie wat maakt dat je in de Middellandse Zeegebieden zoveel makkelijker tot rust komt. De cicade speelt daarin ook een rol van betekenis. Zijn gezang helpt om in de rust- en herstelmodus te komen.

Sweet memories
Geluiden helpen ons wel vaker om rust te vinden. Natuurlijk kennen we allemaal de kracht van muziek, maar dat is niet wat ik hier bedoel. Geluiden in en om ons heen zijn verbonden met herinneringen en gevoelens. Zo heeft iedereen wel geluiden uit zijn of haar kindertijd die onmiddellijk een gevoel van geruststelling of geborgenheid oproepen.

Huis, tuin en keuken
Dat zijn vaak huis-, tuin- en keukengeluiden. Zo vertelde iemand dat het geluid van de grasmaaier op een zomeravond altijd een gevoel van ‘thuis’ gaf. En mijn zoon vond het heerlijk om in slaap te vallen, terwijl ik nog met de was bezig was op de overloop naast zijn kamer. Het gerommel en het geluid van de wasknijpers gaf hem het gevoel van geborgenheid en veiligheid, waarbij hij onbezorgd in slaap kon vallen. Als je nu zo’n geluid uit je kindertijd hoort, brengt dat vaak meteen het gevoel van vroeger weer terug. En als dat een vredig, rustig, veilig gevoel was, dan zit je zomaar ineens in de rust- en herstelmodus. Door je actief zulke geluiden te herinneren, kun je de rust- en herstelmodus dus ook oproepen.

Bad memories
Het tegenovergestelde is natuurlijk ook waar: wanneer we geluiden horen waarbij we ons onveilig voel(d)en, belanden we al snel in de stressmodus. We vinden het vaak helemaal niet moeilijk om die herinneringen op te roepen en op te halen, terwijl de meesten van ons wat dieper moeten graven naar de geruststellende geluiden. Hoe dat komt? Daarover meer in een volgende blog.

Zangerformanten als positieve trigger

No memories
Geluiden kunnen dus een triggerfunctie hebben, voor zowel de rust- en herstelmodus als de stressmodus, wanneer ze gekoppeld zijn aan een herinnering. Maar er zijn ook geluiden die zonder deze associaties een effect op ons autonome zenuwstelsel hebben, zoals een klankspectrum waarin frequenties van rond 3000 Hz, 5000Hz en 8000 Hz aanwezig zijn. Deze grondtoononafhankelijke hoge frequenties worden zangerformanten genoemd.

Tonen die op je zenuwen werken
Deze boventonen kunnen in iedere toon voorkomen, onafhankelijk van de hoogte van de gezongen toon, en hebben een regulerende werking op ons zenuwstelsel.
Wanneer deze frequenties ons oor binnenkomen, reageert de gehoorzenuw daar uitgesproken op. De frequenties worden door ons oor versterkt, uitvergroot waargenomen. En ons brein ervaart ze als geruststellende en ordenende signalen, waardoor de ventrale tak van de Nervus Vagus geactiveerd wordt.

Lessen uit de natuur

In de natuur komen deze frequenties veel voor. In het krekelkoor van de cicade bijvoorbeeld zijn de zangerformanten aanwezig. Geen wonder dus, dat je zo makkelijk in de rust- en herstelmodus komt, daar op je vakantie-adres! Je kunt daar natuurlijk gebruik van maken, want nu je weet wat deze geluiden voor je doen, kan je er op een andere manier naar luisteren. En je kunt ze ook (leren) horen in je eigen stem.

Krekels in je stem
Grappig genoeg heeft dit fenomeen in onze stem iets weg van het geluid van een krekelkoor… Je stemklank lijkt te gonzen of zoemen en dat heeft iets insect-achtigs. Niet zozeer in de grondklank van je stem, het lijkt eerder alsof er iets omheen zweeft of klinkt. Zacht en subtiel of voor sommigen juist duidelijk hoorbaar en zelfs een beetje irriterend. Niet iedereen is zich bewust van deze klanken in zijn of haar stem en soms vraagt het wat oefening om ze te leren horen of om ze te laten klinken (ook daarover later meer). Maar als je ze eenmaal hebt gehoord, dan vallen ze je steeds vaker op.

Positieve spiraal
Bewustwording van deze ‘bijgeluiden’ in je stem brengt de mogelijkheid met zich mee om je voordeel te doen met nieuwe informatie. Aan bewustzijn heb je in dit geval meer dan aan je wilskracht, want zangerformanten laten zich niet manipuleren. Die ontstaan als er synergie is tussen lichaam en stem. In dat geval is de Nervus Vagus geactiveerd. En deze brengt je ook in de rust- en herstelmodus. Dus… hoor je zo’n formant, dan ontvangt je brein een prikkel om te switchen naar rust- en herstel. En richt je je aandacht er dan op, dan worden de waarnemingen sterker. Zo kom je bewust in de rust- en herstelmodus… Kortom, in een positieve spiraal waardoor je niet alleen beter gaat zingen, maar ook nog eens een weg vindt om beter met stress om te gaan!

Bronnen